Kiedy odbędą się kolejne wybory parlamentarne w Polsce? Termin wyborów

Najbliższe planowe wybory parlamentarne w Polsce powinny odbyć się jesienią 2027 roku. Wybierzemy wtedy 460 posłanek i posłów do Sejmu oraz 100 senatorów. Jeżeli ciekawi cię ta tematyka, sprawdź, kto zdobył mandaty w sejmie 2026. Obecna kadencja rozpoczęła się 13 listopada 2026 roku i potrwa cztery lata, dlatego najbardziej prawdopodobnym terminem głosowania jest październik 2027 roku. Dokładną datę wyznaczy Prezydent RP zgodnie z Konstytucją.

Jesienny termin wpisuje się w dotychczasową praktykę: po 1989 roku wybory parlamentarne najczęściej odbywały się we wrześniu lub październiku. Głosowaliśmy między innymi 21 października 2007 roku, 9 października 2011 roku, 25 października 2015 roku, 13 października 2019 roku i 15 października 2026 roku. Ostatnie wybory przyniosły rekordową frekwencję w III RP — 74,38 proc. Pokazały też, że o utworzeniu rządu decyduje zdolność zdobycia większości w Sejmie, a nie samo zajęcie pierwszego miejsca.

Wybory parlamentarne rozstrzygają nie tylko o składzie Sejmu i Senatu. Ich wynik wpływa również na to, kto będzie mógł utworzyć rząd i realizować swój program.

Głosowanie może zmienić układ sił i przesądzić, kto utworzy rząd

Możliwe są jednak także wcześniejsze wybory. Konstytucja pozwala skrócić kadencję Sejmu, między innymi gdy posłowie poprą taką decyzję większością co najmniej dwóch trzecich ustawowej liczby, czyli 307 głosami, albo gdy nie uda się powołać rządu zgodnie z przewidzianymi procedurami. Przedterminowe głosowanie pozostaje więc możliwe, ale bez kryzysu najbardziej realistyczny scenariusz zakłada wybory jesienią 2027 roku.

Sejm i Senat wybieramy tego samego dnia, a lokale wyborcze w Polsce są otwarte od 7.00 do 21.00. Głosować może obywatelka lub obywatel Polski, który najpóźniej w dniu wyborów ukończy 18 lat. Kandydaci do Sejmu muszą mieć co najmniej 21 lat, a do Senatu — 30 lat. Najważniejszy jest jednak nie sam termin głosowania: jego wynik ukształtuje układ sił w parlamencie i przesądzi, kto będzie mógł utworzyć rząd na kolejne lata.

Zagadnienie	Dane i szczegóły
Planowany termin kolejnych wyborów	Jesień 2027 r.; dokładny dzień głosowania nie został jeszcze wyznaczony. Konstytucyjne ramy dopuszczają wybór dnia wolnego od pracy przypadającego w ciągu 30 dni przed upływem kadencji.
Początek obecnej kadencji	13 listopada 2023 r. — dzień pierwszego posiedzenia Sejmu i Senatu obecnej kadencji.
Długość kadencji parlamentu	4 lata. Kadencje Sejmu i Senatu rozpoczynają się i kończą jednocześnie.
Kto zarządza wybory	Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze postanowienia. Wybory zarządza nie później niż na 90 dni przed upływem czterech lat od rozpoczęcia kadencji.
Ograniczenia terminu	Głosowanie musi przypadać w dzień wolny od pracy, w ciągu 30 dni poprzedzających upływ kadencji. Dokładna data zależy od postanowienia Prezydenta, ale musi mieścić się w ramach Konstytucji.
Publikacja postanowienia	Postanowienie o zarządzeniu wyborów jest publikowane w Dzienniku Ustaw i podawane do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej. Z dniem jego ogłoszenia rozpoczyna się kampania wyborcza.
Możliwość skrócenia kadencji	Sejm może skrócić własną kadencję uchwałą podjętą większością co najmniej 2/3 ustawowej liczby posłów, czyli 307 z 460. Skrócenie kadencji Sejmu obejmuje również Senat.
Możliwość skrócenia kadencji przez Prezydenta	Prezydent może skrócić kadencję Sejmu wyłącznie w przypadkach przewidzianych w Konstytucji, m.in. w określonych sytuacjach związanych z niepowołaniem rządu albo nieprzedstawieniem ustawy budżetowej do podpisu w ciągu 4 miesięcy od jej złożenia w Sejmie.
Wybory przedterminowe	Mogą odbyć się po konstytucyjnym skróceniu kadencji. Nie mogą być zarządzone dowolnie wyłącznie z powodów politycznych. W razie wprowadzenia stanu nadzwyczajnego Konstytucja przewiduje zakaz przeprowadzania wyborów oraz odpowiednie przedłużenie kadencji.
Ostatnie wybory przedterminowe	21 października 2007 r. — po skróceniu kadencji Sejmu. Były to przedterminowe wybory parlamentarne po wyborach z 2005 r.
Skład wybierany w wyborach	460 posłów do Sejmu oraz 100 senatorów do Senatu; głosowanie do obu izb odbywa się tego samego dnia.
Wybory do Sejmu	Wybory powszechne, równe, bezpośrednie, proporcjonalne i tajne. Mandaty rozdzielane są w wielomandatowych okręgach wyborczych.
Wybory do Senatu	Wybory powszechne, bezpośrednie i tajne. W każdym okręgu komitet może zgłosić jednego kandydata; stosuje się zasadę większościową.
Wiek wyborcy	Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom polskim, którzy najpóźniej w dniu głosowania ukończyli 18 lat, z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków.
Wiek kandydatów	Co najmniej 21 lat w wyborach do Sejmu i 30 lat w wyborach do Senatu.
Podpisy pod listą do Sejmu	Co najmniej 5 000 wyborców stale zamieszkałych w danym okręgu, co do zasady wymaganych do zgłoszenia listy okręgowej.
Podpisy pod kandydaturą do Senatu	Co najmniej 2 000 wyborców stale zamieszkałych w danym okręgu.
Listy kandydatów do Sejmu	Na liście musi znaleźć się co najmniej tylu kandydatów, ilu posłów wybiera się w okręgu, i nie więcej niż dwukrotność tej liczby. Każda z płci musi stanowić co najmniej 35% kandydatów.
Progi wyborcze do Sejmu	Co do zasady 5% głosów dla komitetu wyborczego partii lub wyborców oraz 8% dla koalicyjnego komitetu wyborczego; przepisy przewidują wyjątki dotyczące komitetów mniejszości narodowych.
Większość potrzebna do samodzielnego rządzenia	231 z 460 posłów, przy założeniu udziału wszystkich posłów w głosowaniu i braku szczególnych okoliczności. Rząd może też powstać dzięki porozumieniu kilku ugrupowań.
Wybór premiera	Premier nie jest wybierany w bezpośrednim głosowaniu powszechnym. Rząd powstaje w procedurze konstytucyjnej, a o jego poparciu decyduje większość w Sejmie, m.in. w głosowaniu nad wotum zaufania.
Znaczenie Senatu dla utworzenia rządu	O powołaniu rządu i uzyskaniu przez niego wotum zaufania rozstrzyga Sejm. Senat liczy 100 senatorów i uczestniczy w procesie ustawodawczym, ale nie udziela rządowi wotum zaufania.
Próg odrzucenia weta Prezydenta	Sejm może ponownie uchwalić ustawę zawetowaną przez Prezydenta większością 3/5 głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów; przy pełnej obecności oznacza to 276 głosów.
Próg zmiany Konstytucji	W Sejmie wymagane jest co najmniej 2/3 głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów; przy obecności wszystkich 460 posłów jest to 307 głosów. W Senacie potrzebna jest bezwzględna większość głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów.
Godziny głosowania	Standardowo od 7.00 do 21.00 bez przerwy. W obwodach za granicą i na statkach morskich głosowanie odbywa się według czasu lokalnego, z uwzględnieniem zasad ustalania dnia głosowania.
Frekwencja a ważność wyborów	Nie obowiązuje minimalny próg frekwencji, od którego zależałaby ważność wyborów parlamentarnych.
Organizacja i kontrola wyborów	Wybory przeprowadzają Państwowa Komisja Wyborcza, okręgowe komisje wyborcze i obwodowe komisje wyborcze. Ważność wyborów stwierdza Sąd Najwyższy.
Wynik wyborów a większość parlamentarna	Największa liczba głosów lub mandatów dla jednej partii nie gwarantuje jej utworzenia rządu. Kluczowe jest uzyskanie poparcia większości posłów zdolnej poprzeć Radę Ministrów.

Kto wyznacza datę wyborów i jakie obowiązują ramy konstytucyjne?

Prezydent RP wyznacza datę wyborów do Sejmu i Senatu w postanowieniu, ale nie wybiera jej dowolnie. Konstytucja określa kadencję parlamentu na cztery lata, a głosowanie musi przypaść na dzień wolny od pracy w ciągu trzydziestu dni przed jej upływem. Ponadto Prezydent ogłasza termin najpóźniej dziewięćdziesiąt dni przed końcem kadencji, więc musi wybrać datę z wyznaczonego przedziału. Następnie publikuje postanowienie w Dzienniku Ustaw i podaje je do publicznej wiadomości.

Najważniejsze zasady organizacji wyborów parlamentarnych obejmują:

• jednoczesne wybory do Sejmu i Senatu;
• głosowanie powszechne, równe, bezpośrednie i tajne;
• proporcjonalny charakter wyborów do Sejmu;
• zgłaszanie kandydatów przez komitety oraz weryfikację list przez komisje.

Sejm i Senat wybieramy jednocześnie, ponieważ ich kadencje rozpoczynają się i kończą w tym samym czasie. Głosowanie jest powszechne, równe, bezpośrednie i tajne, a wybory do Sejmu mają także charakter proporcjonalny. Gdy Prezydent ogłosi postanowienie, rozpoczyna się formalny kalendarz wyborczy: komitety zgłaszają kandydatów, komisje weryfikują listy, a Państwowa Komisja Wyborcza oraz komisje okręgowe i obwodowe organizują głosowanie. Moim zdaniem te procedury stanowią ważne zabezpieczenie, bo nie pozwalają uzależnić terminu wyłącznie od politycznej wygody rządzących.

Kiedy nadzwyczajna sytuacja wstrzymuje wybory?

Ścisłe zasady obowiązują także wtedy, gdy parlament nie może dokończyć kadencji. Sejm może skrócić ją własną uchwałą, natomiast Prezydent zrobi to tylko w przypadkach określonych w Konstytucji. Należą do nich między innymi niepowodzenie procedur tworzenia rządu oraz nieprzedłożenie ustawy budżetowej w konstytucyjnym terminie. Skrócenie kadencji Sejmu automatycznie skraca też kadencję Senatu, po czym zarządza się przedterminowe wybory. Głowa państwa nie może więc sięgać po to rozwiązanie swobodnie.

Konstytucja przewiduje też możliwość przedłużenia kadencji parlamentu po wprowadzeniu stanu nadzwyczajnego. W takim przypadku wyborów nie przeprowadza się ani podczas jego obowiązywania, ani przez dziewięćdziesiąt dni po jego zakończeniu. Zwykły rytm wyborczy pozostaje zatem czteroletni, a wyjątki mają jasno określone warunki. Dzięki temu postrzegam kalendarz wyborczy nie jako decyzję jednego polityka, lecz jako procedurę ograniczoną prawem, która ma chronić ciągłość demokratycznego państwa.

Czy przedterminowe wybory parlamentarne mogą odbyć się już w 2026 roku?

Moim zdaniem przedterminowe wybory parlamentarne mogą odbyć się już w 2026 roku, choć nic ich nie przesądza. Skoro już się tu znalazłeś, Sprawdź, kiedy odbędzie się druga tura wyborów prezydenckich. Zgodnie z planem Polacy wybiorą nowy Sejm i Senat jesienią 2027 roku, po zakończeniu czteroletniej kadencji rozpoczętej po głosowaniu w 2023 roku. Wcześniejsze głosowanie wymagałoby jednak konkretnego powodu ustrojowego albo decyzji posłów — sam konflikt między rządem a prezydentem nie wystarczy.

Konstytucja przewiduje kilka sposobów skrócenia kadencji Sejmu. Posłowie mogą zdecydować o tym samodzielnie, większością co najmniej 2/3 ustawowej liczby członków izby, czyli przy pełnym składzie potrzebują 307 głosów. Wcześniejsze wybory mogą stać się konieczne także wtedy, gdy nie uda się powołać rządu albo parlament nie uchwali budżetu w konstytucyjnym terminie. Wówczas prezydent może skrócić kadencję, ale tylko w granicach wyznaczonych przez ustawę zasadniczą.

Polityczny impas może przyspieszyć powrót wyborczych urn

Wobec napięć politycznych i trudnej współpracy najważniejszych instytucji nie wykluczam, że temat wyborów wróci z dużą siłą. Partie rządzące musiałyby jednak uznać, że wcześniejsze głosowanie bardziej im się opłaca niż dotrwanie do planowego terminu, a taki ruch wiązałby się z ryzykiem. Ostatnie przedterminowe wybory parlamentarne odbyły się w 2007 roku, po rozpadzie koalicji rządowej i decyzji Sejmu o skróceniu kadencji.

Gdyby wybory odbyły się w 2026 roku, głosowalibyśmy jednocześnie na posłów i senatorów. O wyniku decydowałby przede wszystkim podział mandatów oraz zdolność partii do zbudowania większości. Do samodzielnego rządzenia potrzeba 231 posłów, jednak samo zwycięstwo w liczbie głosów nie gwarantuje utworzenia rządu. Dlatego uważam przedterminowe wybory za realny, lecz niepewny scenariusz: planowym terminem pozostaje jesień 2027 roku, a wcześniejsze głosowanie stałoby się prawdopodobne dopiero w razie poważnego impasu politycznego.

Jak wybory do sejmu i senatu zdecydują o przyszłym rządzie?